Wielu z nas, będąc ofiarami przemocy zadaje sobie pytanie:

- „Czy to już jest przemoc? Czy może granica nie została jeszcze przekroczona?”

-„Czy to, że nazywa mnie głupią lub głupkiem jest również przemocą?”
-„Czy to, że nie pozwala mi na swobodne zaspokajanie potrzeb również mogę uznać za przemoc?”

Te i wiele innych pytań stawiają sobie zarówno kobiety jak i mężczyźni.  Na wiele pytań, które zadają sobie ofiary z reguły istnieje kilka odpowiedzi: „tak musi być”, „inni mają gorzej”, „może faktycznie coś źle robię, co doprowadza ją/ jego do złości” i najważniejsze: „to moja wina”.

Postarajmy się doprecyzować – jakie mamy rodzaje przemocy i czym one się charakteryzują.

1.      „Fizyczna - naruszanie nietykalności fizycznej.

2.      Psychiczna - naruszenie godności osobistej.

3.      Seksualna - naruszenie intymności.

4.      Ekonomiczna - naruszenie własności.

5.      Zaniedbanie - naruszenie obowiązku do opieki ze strony osób bliskich.”[1]

Do najbardziej powszechnych należą przemoc psychiczna oraz fizyczna, pozostałe trzy są bagatelizowane przez ofiary.

Ad1. Przemoc fizyczna charakteryzuję się: biciem, popychaniem, kopaniem duszeniem oraz innymi sytuacjami, które naruszają naszą nietykalność.

Ad 2. Przemoc psychiczna- uważana jest przez wiele ofiar jako bardziej dotkliwa niż przemoc fizyczna, przyjmuje się, że poniżanie, wyzywanie, krytykowanie, grożenie wyrządza większe spustoszenie w psychice ofiar niż np. pobicie. „Przemoc psychiczna jest najczęstszą formą przemocy i jest trudna do udowodnienia.”[2]

Ad3. Przemoc seksualna – „zmuszanie do określonych zachowań i kontaktów seksualnych w celu zaspokojenia własnych potrzeb: obmacywanie, zmuszanie do odbycia stosunku ( gwałt ), wymuszanie nieakceptowanych pieszczot i praktyk seksualnych, wymuszanie seksu z osobami trzecimi, sadystyczne formy współżycia seksualnego.”[3]

Ad4. Przemoc ekonomiczna – jest to zabieranie dobra materialnego, które posiada druga osoba np. wynagrodzenie. Kobiety wobec których jest stosowana przemoc ekonomiczna, czują się zależne od drugiej osoby, jest to powiązane z przemocą psychiczną, co natomiast jest nierozerwalne z szantażowaniem. „Najczęściej zjawisko to dotyczy kobiet, które nie zarabiają, ale może też odnosić się do kobiet, które mogą być niezależne finansowo od partnerów, lecz manipulacje sprawcy doprowadzają je do takiego stanu, że czują się całkowicie od nich zależne finansowo, bądź też czują, iż zależy od nich życie ich partnerów”[4]

Ad5. Zaniedbanie – jest również odmianą  przemocy ekonomicznej. Zaniedbanie może przejawiać się w sferach intelektualnych, emocjonalnych – brak zrozumienia, brak wsparcia, brak wyrażania uczuć. Wyróżniamy również zaniedbanie fizyczne, jest to m.in. brak dostępu do miejsc, gdzie możemy zaspokoić swoje podstawowe potrzeby ( kuchnia, łazienka ), brak schronienia jak i również brak opieki np. w chorobie.

Kiedy możemy uznać, że to już przemoc…

Zasadniczo wyróżnia się trzy fazy, które mogą określić nam drogę jaką przebywa sprawca – ofiara.

I.                   Faza narastającego napięcia- pierwszą fazę cyklu charakteryzuje ciągłe napięcie, które prowadzi do sytuacji konfliktowych. Sprawca staje się bardziej drażliwy na sytuacje codzienne, irytują go podstawowe rzeczy, np. źle odłożona gazeta.

„Każdy szczegół jest dobrym pretekstem do wszczęcia konfliktu i awantury. W tej fazie partner może więcej pić alkoholu, przyjmować narkotyki lub inne substancje odurzające.”[5] Ofiara za wszelką cenę stara się naprawić swoje zachowanie, zauważa, że wszystkie konflikty wynikają z jej winy i w celu załagodzenia sytuacji konfliktowej, za wszystko wini siebie.

II.                Faza gwałtownej przemocy- w tym miejscu nastaje eskalacja oraz uwolnienie swoich wcześniejszych frustracji. Wszystkie emocje, które wzbierały się w sprawcy znajdują swoje ujście- tą osobą jest ofiara. Zostaje najczęściej zastosowana wobec niej przemoc, to ona jest winna wszystkich frustracji sprawcy.

III.             Faza miodowego miesiąca - Sprawca obiecuje poprawę, staje się kochanym  mężem, ojcem, ale i również kochaną matką, żoną. Pojawia się trzecia, tzw. faza „miodowego miesiąca”, sprawca obiecuje poprawę, przeprasza, zapewnia że to już nigdy więcej się nie powtórzy. „W tej fazie ofiara nabiera znowu sił i odwagi, zaczyna wierzyć w obietnice i prawdziwość zachowania sprawcy. Często nawet czuje się szczęśliwa i zapomina o wyrządzonej krzywdzie, przynajmniej do ponownego wystąpienia pierwszej fazy.”^[6]

Wiele ofiar przemocy bagatelizuje wyżej wspomniane sytuacje, które generują różne rodzaje przemocy. Starając się wyjść z sytuacji trudnej, ofiary szukają pomocy. Najczęściej jest to rodzina, bliski krąg znajomych. Zaczyna się opowiadanie o swoich problemach, sytuacjach, jakie mają miejsce w domu.

Sprawca dowiadując się, iż ofiara wynosi problemy na światło dzienne, staje się chodzącym ideałem. Jak można się domyślić jego przedstawianie „problemów” odbywa się w sposób rażąco odbiegający od tego co mówi ofiara. W wielu przypadkach w fazie „miodowego miesiąca” ofiary wybaczają swoim sprawcom, wracają do domu, znów tworzą obraz wspaniałej rodziny. Pamiętajmy jednak, że wszystko ma swoje granice… a jeśli przemoc powróci to ze zdwojoną siłą.!

            W kolejnych artykułach postaram się przybliżyć Państwu sposoby rozwiązywania konfliktów, wskazane zostaną również instytucję gdzie można zgłosić się o poradę lub pomoc.

                                                                                                                                                                                                                        Celina Sielatycka